Patent hukuku olarak adlandırılan mevzuat, İngilizcede “Intellectual Property” yani entelektüel haklar, Türk hukukunda da Sınai Mülkiyet hakları olarak anılır. 1995 yılından itibaren tümüyle değiştirilen Sınai Mülkiyet hakları sanayi ve ticaretle uğraşan işadamlarımıza bazı mecburiyetler getirmiştir. Bu mecburiyetlerin başında gerek marka gerek patent, gerek tasarım itibariyle başkasını taklit etmemek gelmektedir.  Ama bu çok genel ve zaten doğal olan mecburiyettir. Asıl üzerinde durulması gereken mecburiyetler bunların dışındaki mecburiyetlerdir. Bu mecburiyetler nelerdir?

•  Markanız tescilli ise bu markanın bir benzerini bir başkasıda almaya çalışıyor olabilir ve bundan sizin haberiniz olmayabilir. Haberiniz olması için her ay yayınlanan Türk Patent Enstitüsünün Marka bültenini takip etmeniz ve yayına çıkan aynı veya benzer markaya üç ay içinde itiraz etmeniz gerekir.  Markaya itiraz etmezseniz mahkemeye gidip aylarca, yıllarca iptal davası ile uğraşmanız gerekir.

•  Buluşunuza faydalı model belgesi aldınız ama bir başkasıda aynı buluşa aynı belgeyi almaya çalışıyor olabilir veya senelerdir yapmakta olduğunuz ürünü birisi çıkıp ben yaptım, ben buldum diye Patent Enstitüsüne müracaat etmiş olabilir. Bu durumda ayda bir yayınlanan Patent Bültenini takip edip üç ay içinde buna itiraz etmeniz gerekir. Eğer itiraz etmezseniz faydalı modelin iptali için daha sonra davada açamazsınız. Buda sizi ürününüzü yapamadığınız gibi birde tazminat ödemekle karşı karşıya bırakır.

• Yıllardan beri bir tasarımı yapmakta olduğunuzu, örneğin yıllardır piyasada yapılan  bir tekstil desenini üretmekte olduğunuzu varsayalım. Haksız rekabet peşinde koşan “kurnaz” birisi bunu kendisi üretmiş gibi enstitüye müracat edebilir.  Hiçbir şeyden haberi olmadan üretim yapmakta olan sizin kapınıza gelip  bunları yapamazsınız diyebilir. Üstelik hemde polisle savcıyla gelerek bunu yapabilir. Bu duruma düşmemek için tasarımın yayınlanmasından itibaren altı ay içinde itiraz etmeniz gerekir.  

Görüldüğü gibi benim patentle bir alakam yok başkasının buluşu, tasarımı, markası beni ilgilendirmiyor, ben işime bakarım diyemezsiniz.  Patent hukuku sadece sizin taklit edilmemenizle ilgili bir konu değildir. Aynı zamanda sizinde durup dururken başkasını taklit ediyor duruma düşmemenizlede ilgili bir konudur. Bu yüzden durumu sürekli kontrol etmenizi gerektiren bir konumda olduğunuzu bilmeniz gerekir.

Bir sürü işim arasında birde bununlamı uğraşacağım diyorsanız bir patent bürosu ile çalışmanızı salık veriririm. Bunu söylerken emin olun bir patent bürosu sahibi olmamdan dolayı maksatlı olarak hareket etmiyorum.  Burası Türkiye ve herkes ortaya çıkan durumdan nasıl istifade edebilirim diye düşünüyor. Kimisi gerçekten bu hakka sahip olduğu, korunma gereksinimi içinde olduğu için patent hukukundan istifade etmeye çalışıyor. Kimiside haksız rekabet yapmak için bu olanaktan  nasıl yararlanabilirim diye düşünüyor. Gerçi patent hukukunda bu haksızlıklara  ilişkin bazı önlemler var.  Örneğin kendisini hak etmediği halde tasarım sahibi olarak gösterenlere, yine hak etmediği halde faydalı model sahibi gibi gösterenlere hapis cezası öngörülmüş. Fakat emin olun bu maddelerin şimdiye kadar işlerlik kazandığını görmedim.  Bu yüzden takibi elden bırakmamak, bu konuda sürekli bilgilenmek mecburiyeti içindesiniz. Patent enstitüsünün bültenlerine abone olarak bu takibi bizzat işletmenizde yapabileceğiniz gibi bir patent bürosu aracılığıylada yapabilirsiniz.

Haftaya buluşmak dileğiyle...

Av.Birant Esinoğlu