Kamuoyunda tescil edilerek korunan her türlü hakkın patent olarak değerlendirildiğini görüyoruz. Örneğin marka tescili, endüstriyel tasarım tescili, faydalı model tescili gibi birbirinden tamamen farklı olan uygulamalar kamuoyunda hep patent olarak telakki ediliyor. Oysa patent tescili başlı başına apayrı bir uygulamadır. Patentin tanımı yapılacak olursa;  Patent, sanayiye uygulanabilen, teknolojinin bilinen seviyesini aşan ve yeni olan buluşların tescil edilerek korunmasıdır.  

                        Patent tescilinden söz ettiğimizde ortada her zaman yeni bir buluş olduğunu belirtmiş oluruz. Daha değişik bir ifade ile patent, teknolojik bir problemin daha önce bilinmeyen bir yolla yada  yöntemle çözümüdür. Bu haliyle patent tescili orijinal bir buluşun korunmak için tescilinden başka bir şey değildir. Birde yine buluş tescili olup ama patent olarak telakki edilmeyen bir uygulama daha vardır : Oda faydalı model tescilidir. Faydalı model patentle aynı özellikleri gösterir fakat aralarında ciddi farklar vardır. Bir defa faydalı modelde teknolojinin bilinen seviyesini aşma koşulu yoktur. Yani yaptığınız buluş yeniyse ve sanayiye uygulanabiliyorsa çok orijinal bir buluş olmasına gerek olmadan korumadan yararlanabilecektir. Bunu daha iyi anlaşılması için bir örnekle açıklayalım. Örneğin 20-30 yıldır piyasada kullanılan bir makine olduğunu düşünelim. Bu makine hemen herkes tarafından bilinmekte ve kullanılmaktadır. Eğer bu makinenin daha iyi çalışması için siz bir çalışma yaptıysanız, bu çalışma, yani bu ürün geliştirme tescil edilerek korunabilecektir. Bu yaptığınız geliştirme makinenin daha az güç kullanmasını, birim zamanda daha fazla mal çıkarmasını, daha az işçilik gerektirmesini yada daha güvenli çalışmasını sağlıyor olabilir. Makinenin bilinen teknoloji içinde kalması, herkes tarafından kullanılması nedeniyle sizin ürün geliştirmeniz teknolojinin bilinen seviyesini aşmanızı engelleyecektir. Bu haliyle bu buluşa patent alamazsınız. Çünkü patent için yapılan uluslar arası araştırmada sizin buluşunuzun tekniğin bilinen seviyesini aşmadığı belirtilecek buda patent almanızı engelleyecektir. İşte bu tür durumları karşılamak, KOBİ’lerin ürün geliştirme çabalarını desteklemek için “küçük buluş” tescili anlamına gelen faydalı model uygulaması getirilmiştir.  Faydalı modelin patent’den en önemli farkı budur. Bunun yanında başka farklarda vardır. Patent 20 yıl koruma sağlarken, faydalı model 10 yıllık bir koruma sağlar. Patentlerin uluslar arası araştırılması gerekmekte olup, bu nedenle tescili daha uzun zaman alır. Her ikisinin tescil prosesleride farklıdır. Bundan başka dilerseniz patenti uluslar arası alana taşıyabilirsiniz. Fakat faydalı modeli uluslar arası alana taşımanız mümkün değildir. Zaten bir çok ülkede faydalı model uygulaması yoktur. Diğer bir fark da ortada modeli olmayan buluşlara faydalı model belgesi verilemeyeceğidir. Yani kimyasal formüllere ve teknik usullere faydalı model belgesi almanız mümkün değildir.   

            Patent tescilinin en önemli özelliklerinden birisi  öncelikle ulusal olmasıdır. Kamuoyunda bu husus tamamen yanlış bilinmektedir. Bir buluşa patent alındığında bunun tüm dünya’da koruma sağlayacağı sanılmaktadır. Durum böyle değildir. Türkiye’de yapılmış bir patent tescili sadece Türkiye’de koruma sağlar. Bunun terside doğrudur. Yani örneğin Almanya’da tescilli bir patent Türkiye’de tescilli değilse Türkiye’de koruma sağlamaz.  Buradan anlaşılacağı gibi başka ülkelerde korunmadan yararlanabilmek için oralarda da patent tescili yaptırmak durumundayız.

Bu tescili hızlı ve ucuz bir şekilde gerçekleştirmek için uluslar arası anlaşmalar yapılmıştır. Bunların başında Patent İş Birliği anlaşması (PCT) gelir. Bu anlaşmayla Paris Sözleşmesine üye olan 156 ülkede tescil yaptırmak mümkündür. Bir diğer anlaşma Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa Patent Sözleşmesidir. (EPC) Bu sözleşmeye Avrupa Birliği dışından ülkelerde üye olup, 60 yakın ülkede bundan yararlanmak mümkündür. Bu sözleşmenin bizim için önemli olan birkaç özelliği vardır: bir defa tek bir dil kullanmak mümkündür. Tek bir ücret ödemek yeterlidir. Başvuruyu Türk Patent Enstitüsü aracılığıyla yaparak ulus aşırı işlemlerden kaçınmak mümkündür. Başvuru yapıldıktan sonra prosedür tek elden Avrupa Patent Ofisi (EPO) üzerinden yürür. Dolayısıyla orijinal bir buluşu olan herkesin başvuracağı ucuz ve etkili bir yol olarak Avrupa Patenti öne çıkmaktadır.

Av.Birant Esinoğlu

This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it