556 sayılı Markaların Korunması Hakkında ki Kanun Hükmünde Kararname tescilli bir markanın sahibinin izni olmadan  başkaları tarafından kullanımını  yasaklamaktadır. Kullanım ile kastedilen şey;  sadece imalat değil, ilgili markanın her türlü kullanımıdır. Bunun içine taklit  markalı bir malı satın almak, satmak, depolamak, ithal veya ihraç etmek, basılı evraklarda, tabelalarda kullanmak vb. gibi tüm ticari faaliyetler girer. Taklit markalı kullanmaktan dolayı suçlanamayacak tek kişi ticari amacı bulunmayan son tüketicidir.  

                        Perakende sektöründe mallar hızlı bir şekilde tedavül ederek son tüketiciye ulaştırılır. Eğer bir mal taklit markalı olarak imalatçıdan çıkmışsa, aynı markayla malı tedavül ettiren her aşamadaki ilgili kişi veya kuruluşlar suça ortak olmuşlar demektir. Çünkü biraz önce belirttiğim gibi bir malı taklit markayla piyasaya sürmekle, onun tedavülüne katılmak aynı ölçüde suç teşkil eder ve aralarında hiçbir fark yoktur.  Bunu tekrar tekrar ve özellikle vurgulamakta büyük yarar vardır. Çünkü perakende sektöründeki bir çok kişi sorumluluğun sadece üreticide bulunduğunu, raftaki taklit markalı ürünün kendisini ilgilendirmediğini  sanmaktadır.

                        Farkında olarak yada olmayarak raftaki taklit markalı ürünün satışından ne gibi zararlar doğabilir? Bunu açıklamadan önce taklit markalı bir malı alıp satmanın hukuki ve cezai sonuçlarını genel olarak belirtmekte yarar vardır. Bir marka taklitçisi durumuna düşüldüğünde 2 yıldan 4 yıla kadar hapis, 40 milyara yaklaşan para cezaları ile 1 yıl işyerinin kapatılması ve aynı süreyle ticaretten men cezaları uygulanmaktadır. Bunun yanında marka sahibinin marka taklitçisi durumundaki kişilere (buna perakendecilerde dahil) maddi ve manevi tazminat davaları açarak yoksun kaldığı kazancın tahsilini isteyebilme hakkı da verilmiştir. Tabii buna taklit markalı malların toplatılarak imhası veya devlet tarafından zaptıyla ortaya çıkacak zararları da eklemekde yarar var.  Bu durumda perakendecinin “markayı taklit eden düşünsün beni ilgilendirmez “diyebilmesi son derece güçtür.  Çünkü marka sahibi dilerse onuda dava edebilir. Özellikle rafa taklit markalı malı koyan üreticinin bulunamaması veya iktisaden zayıf durumda bulunması halinde, marka sahibinin daha iyi sonuçlar alabileceği perakendeciyle uğraşmamasının hiçbir garantisi yoktur.

                        Böylesi can sıkıcı durumlarla karşılaşmamak için ne yapılabilir? Bunun en iyi çözüm yolu, üreticiden  yada toptancıdan gelen mallar üzerindeki markanın tescilli olduğunu gösterir marka tescil belgesini istemektir. Eğer belge ibraz edilirse zaten sorun yoktur ve mal rahatlıkla satılabilir.

                        Fakat kullanılan markanın tescilli olmadığı bazı durumlarda bunu yapmak mümkün olmayabilir. Özellikle malı getiren toptancı olduğunda veya çok küçük üreticiler söz konusu olduğunda   marka tescil belgesi getirmeleri her zaman mümkün olmayabilir . Bu durumda bir sözleşme hazırlayıp tüm sorumluluğu malı getirene yüklemek geçici bir çözüm yolu olarak kullanılabilir.  Bu sözleşme ile malı rafa koyarken markanın tescilli olup olmadığı, tescilli ise kimin adına tescilli olduğunu araştırmakta da yarar vardır.  Küçük bir araştırma ile bunu öğrenmek mümkündür. . Bu araştırmayı şu an tüm patent büroları ücretsiz olarak yapmaktadırlar. Bunlardan birisinin yardımını almak işi daha garantili hale getirecektir.      

                        Bu noktada akla şöyle bir soru gelebilir: perakendeci markanın tescilli olup olmadığını  bilmek zorunda mıdır ? Eğer bilmiyorsa yinede suçlanacak mıdır?  Bu sorunun yanıtı maalesef evettir. Yargıtay bu durumlarda bu işi yapanın bulunduğu konum itibariyle bunu bilebileceğini, dolayısıyla sorumlu olduğunu kabul etmektedir. Zaten marka tescilleri enstitünün bülteninde yayına çıktığından ve buda resmi gazete gibi fonksiyon ifa ettiğinden   “markanın başkası adına tescilli olduğunu bilmiyordum” savunmasının pek de geçerli bir savunma olmadığı ortadadır.    Perakendecilerimizin bu noktadaki sorumluluklarını bilmeleri ve buna göre tedbirlerini almaları can sıkıcı durumlarla karşılaşmamak için zorunludur.

                        Av.Birant Esinoğlu

                        This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it